lees meer over Lokaal Sociaal Beleid: pilotstudie voor een monitorinstrument
De afgelopen jaren is het verbeteren van de sociale kwaliteit van de samenleving steeds meer een verantwoordelijkheid van gemeenten geworden. Om integraal, evenwichtig én effectief beleid te kunnen ontwikkelen is inzicht in de sociale omstandigheden en beleving van de burgers onontbeerlijk. Het ministerie van VWS ondersteunt hierin door initiatieven voor instrumentontwikkeling te financieren. Er is een model ontwikkeld dat in verschillende gemeenten is getoets. Op basis van de ervaringen is het instrument verder verfijnd en is een standaardinstrument ontwikkeld dat gemeenten in staat stelt om de monitor in eigen beheer te gaan uitvoeren.
De ontwikkeling van lokaal sociaal beleid
Participatie van alle groepen aan het maatschappelijk verkeer staat in veel gemeentelijk beleid hoog in het vaandel. Een goede leefbaarheid, veiligheid en gezondheid van burgers is voorwaarde om optimale deelname aan onderwijs, arbeid en andere maatschappelijke verbanden te kunnen bewerkstelligen. Op diverse gemeentelijke beleidsterreinen wordt getracht de sociale kwaliteit van de samenleving te verbeteren. Er bestaat steeds meer behoefte om op een gedegen manier de gevolgen van dit beleid voor de burgers in kaart te brengen om het beleid in de juiste richting bij te kunnen stellen. Monitoring is hiervoor een adequaat instrument. In opdracht van het ministerie van VWS heeft Oberon, na een uitgebreide screening van reeds beschikbare instrumenten, een Monitor Lokaal Sociaal Beleid ontwikkeld.
Monitorinstrument: de sociale staat van de gemeente volgen in de tijd
Het monitorinstrument moet relevante beleidsinformatie leveren ten aanzien van de sociale staat van de gemeente. Het is, naast andere bronnen, een hulpmiddel om beleidsontwikkelingen te kunnen volgen in de tijd. Bij de ontwikkeling van het instrument zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd:
- Gebruik maken van bestaande bronnen;
- Instrument is bruikbaar op lokaal niveau;
- Mogelijkheid tot uitwisseling, aggregatie en referentie van gegevens;
- Sterkte-zwakte analyse van beleid mogelijk maken;
- Inhoudelijk sober instrument.
Het instrument bestaat uit een vragenlijst en aanvullende gegevensverzameling uit enkele registratiesystemen. De vragenlijst is modulair opgebouwd en wordt afgestemd op de wensen van de gemeente. Alle sociale dimensies van welzijn komen aan de orde. Door in de vragenlijst zoveel mogelijk gebruik te maken van elders gebruikte vragen wordt optimale vergelijkbaarheid bereikt. Hierdoor kunnen gemeenten hun beleidsresultaten relateren aan landelijke cijfers en deels ook aan vergelijkbare gemeenten. In de vragenlijst wordt gestreefd naar een optimale balans tussen subjectieve (belevings-) informatie (zoals het ervaren van onveilige plekken) en geobjectiveerde informatie (denk aan de deelname aan sport, arbeid, et cetera). Verder wordt door de vraagstelling en steekproeftrekking vergelijkbaarheid op wijkniveau mogelijk gemaakt. Door tevens te informeren naar alle relevante achtergrondkenmerken kunnen resultaten worden verbijzonderd naar specifieke doelgroepen in het beleid. Voor het verkrijgen van onderwijsgegevens wordt naast de vragenlijst tevens een beroep gedaan op aanvullende informatie uit registratiesystemen van scholen en gemeente.
Traject
In de eerste fase werd bij de inwoners van de eerste vier van de negen pilot-gemeenten vragenlijsten afgenomen. In deze groep gemeenten werkte Oberon nauw samen met POZW, het Provinciaal Ontwikkelingsinstituut Zorg en Welzijn van de provincie Groningen. In het voorjaar van 2003 is de pilot in de tweede groep van vijf gemeenten van start gegaan. Voor beide groepen is tevens een tweede meting uitgevoerd.
Op basis van de ervaringen in de pilotgemeenten is het instrument bijgesteld. Ook werd voor de gemeenten een handreiking ontwikkeld met richtlijnen voor gebruik van de monitor in eigen beheer. Deze richtlijnen zorgen ervoor dat in de toekomst vergelijking in de tijd en met referentiegegevens mogelijk is. Door de vinger aan de pols bij de burger te houden ondersteunt het monitorinstrument effectief het lokaal sociaal beleid.